Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τη συχνότερη διάγνωση καρκίνου στους άνδρες σε 118 χώρες και τη δεύτερη παγκοσμίως μετά τον καρκίνο του πνεύμονα. Τα νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα αποτυπώνουν έντονες ανισότητες στην έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία, με σημαντικές γεωγραφικές διαφορές τόσο στην επίπτωση όσο και στη θνησιμότητα.
Παγκόσμια εικόνα της νόσου
Σύμφωνα με στοιχεία της American Cancer Society και του International Agency for Research on Cancer, περίπου 1,5 εκατομμύριο άνδρες διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο με καρκίνο του προστάτη.
Ο καρκίνος του προστάτη:
-
είναι ο 2ος συχνότερος καρκίνος στους άνδρες παγκοσμίως
-
αποτελεί την 5η αιτία θανάτου από καρκίνο
-
είναι η συχνότερη διάγνωση σε 118 από τις 185 χώρες
Παράλληλα, περίπου 1 στους 5 ανθρώπους θα αναπτύξει κάποια μορφή καρκίνου στη διάρκεια της ζωής του, ενώ οι άνδρες εμφανίζουν μεγαλύτερη θνησιμότητα από τις γυναίκες.
Τεράστιες διαφορές μεταξύ χωρών
Η επίπτωση διαφέρει περισσότερο από 50 φορές μεταξύ περιοχών.
Καταγράφονται λιγότερα από 3 περιστατικά ανά 100.000 άνδρες σε χώρες όπως η Υεμένη και το Μπουτάν, ενώ σε περιοχές όπως η Σκανδιναβία, η Γαλλία ή τα νησιά της Καραϊβικής ξεπερνά τα 100 ανά 100.000.
Οι διαφορές οφείλονται κυρίως:
-
στη χρήση PSA screening (έγκαιρη διάγνωση)
-
στη γενετική προδιάθεση
-
στην πρόσβαση σε θεραπεία
Σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες, η εκτεταμένη χρήση PSA οδηγεί σε περισσότερες διαγνώσεις αλλά και υπερδιάγνωση — εντοπισμό δηλαδή όγκων που πιθανόν δεν θα προκαλούσαν ποτέ συμπτώματα.
Θνησιμότητα και ανισότητες
Παρότι τα περιστατικά είναι περισσότερα σε πλούσιες χώρες, οι θάνατοι συγκεντρώνονται κυρίως σε περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη, ιδιαίτερα στην υποσαχάρια Αφρική και την Κεντρική Αμερική.
Σε 52 χώρες αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες.
Σε κράτη υψηλού εισοδήματος η θνησιμότητα μειώθηκε από τη δεκαετία του 1990 λόγω:
-
έγκαιρης διάγνωσης
-
βελτίωσης θεραπειών
Ωστόσο τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σταθεροποίηση της πτώσης, πιθανώς λόγω μείωσης του προληπτικού ελέγχου.
Παράγοντες κινδύνου
Οι μοναδικοί επιβεβαιωμένοι παράγοντες κινδύνου είναι:
-
ηλικία
-
οικογενειακό ιστορικό
-
γενετική προδιάθεση
Παράγοντες όπως διατροφή, παχυσαρκία και κάπνισμα ερευνώνται αλλά δεν έχουν πλήρως τεκμηριωθεί.
Τι σημαίνουν τα δεδομένα
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η πρόγνωση εξαρτάται περισσότερο από την πρόσβαση στο σύστημα υγείας παρά από την ίδια τη βιολογία της νόσου. Σε χώρες με οργανωμένο screening οι άνδρες ζουν περισσότερο, ενώ σε περιοχές χωρίς έγκαιρη διάγνωση η νόσος παραμένει θανατηφόρα.