Ένα σημαντικό ιατρικό επίτευγμα σημειώθηκε στην Ελλάδα, καθώς για πρώτη φορά Έλληνας γιατρός πραγματοποίησε χειρουργική επέμβαση σε ασθενή που βρισκόταν στην Αθήνα, ενώ ο ίδιος χειρουργός βρισκόταν στην Κίνα, σε απόσταση περίπου 8.000 χιλιομέτρων.
Την επέμβαση, όπως αναφέρει το ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ, πραγματοποίησε ο καθηγητής Ιατρικής και διευθυντής της Ουρολογικής Κλινικής στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών, Ευάγγελος Λιάτσικος, αξιοποιώντας τις δυνατότητες της ρομποτικής χειρουργικής και της τηλεϊατρικής. Ο ασθενής είχε διαγνωστεί με καρκίνο του προστάτη και υποβλήθηκε σε ριζική προστατεκτομή στην Αθήνα, ενώ ο Έλληνας καθηγητής βρισκόταν στην Ουχάν της Κίνας.
Η τηλεχειρουργική περνά από τη θεωρία στην πράξη
Η επέμβαση αναδεικνύει τη νέα εποχή στην οποία εισέρχεται η ιατρική πράξη, καθώς η τηλεϊατρική δεν περιορίζεται πλέον μόνο στη διάγνωση ή στην εξ αποστάσεως συμβουλευτική. Με την υποστήριξη των ρομποτικών συστημάτων και των δικτύων υψηλής ταχύτητας, μπορεί πλέον να αποκτήσει και θεραπευτικό ρόλο.
Μιλώντας στην ΕΡΤ, ο κ. Λιάτσικος περιέγραψε την εμπειρία ως εντυπωσιακή τεχνολογική εξέλιξη. Όπως ανέφερε, βρισκόταν σε ένα δωμάτιο στην Κίνα, φορώντας τη γραβάτα του, και χειρουργούσε έναν άνθρωπο που βρισκόταν στην Αθήνα. Η εικόνα αυτή, που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε να ανήκει στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας, αρχίζει πλέον να γίνεται μέρος της σύγχρονης χειρουργικής πραγματικότητας.
Χωρίς καθυστέρηση παρά την απόσταση
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της συγκεκριμένης επέμβασης ήταν η απουσία καθυστέρησης στην κίνηση και στην απόκριση του ρομποτικού συστήματος. Ο κ. Λιάτσικος σημείωσε ότι το πιο εντυπωσιακό στοιχείο ήταν πως δεν υπήρχε καμία αισθητή καθυστέρηση, σαν να βρισκόταν ο ίδιος δίπλα στον ασθενή.
Η διασύνδεση πραγματοποιήθηκε μέσω αποκλειστικών δικτυακών γραμμών. Σύμφωνα με τον ίδιο, η διαδρομή από την Κίνα έως τη Φρανκφούρτη είχε διασφαλιστεί από την κινεζική πλευρά, ενώ από εκεί και μετά η σύνδεση συνέχιζε προς την Αθήνα. Η τεχνολογία των οπτικών ινών, όπως εξήγησε, δίνει πλέον δυνατότητες που παλαιότερα δεν μπορούσαν να υποστηριχθούν με την απαιτούμενη ασφάλεια και σταθερότητα.
Η ρομποτική χειρουργική και ο ρόλος των δικτύων
Η ρομποτική χειρουργική υπήρχε ήδη ως τεχνολογία. Το στοιχείο που αλλάζει τα δεδομένα είναι η δυνατότητα υποστήριξής της από αξιόπιστα και ταχύτατα δίκτυα, τα οποία επιτρέπουν στον χειρουργό να εκτελεί λεπτούς χειρισμούς από μεγάλη απόσταση.
Ο καθηγητής εξήγησε ότι μέχρι πρόσφατα οι περιορισμοί στη συνδεσιμότητα αποτελούσαν βασικό εμπόδιο. Η αρχική λογική πίσω από την ανάπτυξη των ρομποτικών συστημάτων, όπως ανέφερε, συνδεόταν ακόμη και με την πιθανότητα χειρουργικών επεμβάσεων σε πεδία μάχης. Ωστόσο, η πρακτική εφαρμογή μιας τέτοιας δυνατότητας δεν μπορούσε να προχωρήσει χωρίς την κατάλληλη δικτυακή υποδομή.
Σήμερα, η εικόνα αλλάζει. Η τεχνολογία της ρομποτικής χειρουργικής συνδυάζεται με δίκτυα υψηλής αξιοπιστίας, δημιουργώντας νέες προοπτικές για την εκπαίδευση, τη συνεργασία και την πραγματοποίηση επεμβάσεων από απόσταση.
Ομάδα ασφαλείας δίπλα στον ασθενή
Παρά τον πρωτοποριακό χαρακτήρα της επέμβασης, η διαδικασία σχεδιάστηκε με πρόβλεψη για κάθε ενδεχόμενο. Στην Αθήνα υπήρχε ιατρική ομάδα δίπλα στον ασθενή, έτοιμη να αναλάβει αν παρουσιαζόταν οποιοδήποτε έκτακτο πρόβλημα.
Ο κ. Λιάτσικος εξήγησε ότι, αν συνέβαινε κάτι απρόβλεπτο, η ομάδα που βρισκόταν στο χειρουργείο θα μπορούσε να αναλάβει άμεσα τη φροντίδα του ασθενούς. Η παρουσία τοπικής ομάδας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ασφάλειας σε επεμβάσεις τηλεχειρουργικής, καθώς διασφαλίζει ότι ο ασθενής δεν μένει ποτέ χωρίς άμεση ιατρική υποστήριξη.
Από την τηλεϊατρική στη θεραπευτική πράξη
Η συγκεκριμένη επέμβαση σηματοδοτεί μια ουσιαστική μετάβαση. Μέχρι σήμερα, η τηλεϊατρική είχε συνδεθεί κυρίως με την αξιολόγηση συμπτωμάτων, τη διάγνωση, την παρακολούθηση ασθενών και τη δεύτερη ιατρική γνώμη. Πλέον, όμως, η τεχνολογική εξέλιξη επιτρέπει τη μετάβαση από τη διάγνωση στη θεραπευτική παρέμβαση.
Ο κ. Λιάτσικος εκτίμησε ότι αντίστοιχες επεμβάσεις θα πραγματοποιούνται συχνότερα στο μέλλον. Όπως ανέφερε, η διαδικασία ξεκίνησε δειλά τον τελευταίο χρόνο, όμως τα επόμενα χρόνια η τηλεχειρουργική αναμένεται να γίνεται ολοένα πιο ορατή στην κλινική πράξη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η εκπαιδευτική διάσταση. Η δυνατότητα ενός έμπειρου χειρουργού να καθοδηγεί, να εκπαιδεύει ή ακόμη και να χειρουργεί από απόσταση μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο μεταφέρεται η εξειδικευμένη γνώση σε διαφορετικά νοσοκομεία και χώρες.
Ο ασθενής ήταν πλήρως ενημερωμένος
Σύμφωνα με τον καθηγητή, ο ασθενής ήταν πλήρως ενημερωμένος για τη φύση της επέμβασης και εμφανίστηκε ιδιαίτερα θετικός απέναντι στη συμμετοχή του σε μια τόσο πρωτοποριακή διαδικασία. Ο κ. Λιάτσικος ανέφερε ότι ο ασθενής ήταν ενθουσιασμένος, καθώς αντιλαμβανόταν πως συμμετείχε σε μια επέμβαση που ανοίγει νέους δρόμους για την ιατρική.
Η πλήρης ενημέρωση του ασθενούς και η ύπαρξη οργανωμένου πρωτοκόλλου ασφάλειας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τέτοιου είδους επεμβάσεις, στις οποίες η τεχνολογία διευρύνει τις δυνατότητες του χειρουργού, αλλά δεν μειώνει την ανάγκη για αυστηρή ιατρική εποπτεία.
«Η τεχνολογία δεν έχει σύνορα»
Ο Ευάγγελος Λιάτσικος υπογράμμισε ότι για τέτοιες επεμβάσεις δεν αρκεί η τεχνολογία. Χρειάζεται, όπως είπε, υψηλού επιπέδου ιατρική γνώση, την οποία η Ελλάδα διαθέτει. Τόνισε ακόμη ότι η τεχνολογία δεν έχει σύνορα και πως ό,τι υπάρχει στο εξωτερικό μπορεί πλέον να υπάρχει και στη χώρα μας.
Η συγκεκριμένη επέμβαση ενισχύει τη θέση της ελληνικής ιατρικής κοινότητας στον διεθνή χάρτη της ρομποτικής χειρουργικής και της τηλεχειρουργικής. Παράλληλα, δείχνει ότι οι εξελίξεις στην τεχνολογία μπορούν να μετατρέψουν την απόσταση από εμπόδιο σε παράγοντα συνεργασίας, εκπαίδευσης και καινοτομίας.